حضرت مىفرمايد : آن ، نيرنگ و شيطنت است . آن ، نمايش عقل را دارد ؛ ولى عقل نيست . « 1 » ملّاصدرا دربارهء چگونگى انطباق معناى سوم عقل با اين روايت مىگويد : در اين حديث ، نقل به معناى امور و قضاياى به كار گرفته شده در كتب اخلاق است كه آنها مبادى آرا و دانش‌هايى هستند كه ما مىتوانيم آنها را درك كنيم تا آنها را انجام دهيم يا از آنها دورى گزينيم . « 2 » وى در ادامه مىگويد : بنا بر اين تعريف امام عليه السلام از عقل ، آنچه با آن ، خداوند پرستش مىشود و بهشت به دست مىآيد ، همين معناى سوم است ؛ زيرا از جهتى مقابل شيطنت و از جهت ديگر ، مقابل كودنى خواهد بود . « 3 » روايت ديگر ، روايت چهارم كتاب عقل و جهل است كه مورد توجّه قرار گرفته است . در اين روايت ، حسن بن جهم از امام رضا عليه السلام نقل مىكند كه ايشان فرموده است : دوست هر انسانى ، عقل اوست و دشمن وى جهلش است . « 4 » ملّاصدرا در بارهء چگونگى انطباق معناى سوم عقل با اين روايت مىگويد : در اين جا مقصود امام عليه السلام از عقل ، يكى از معانى سوم يا چهارم كه به يكديگر نزديك‌اند است ؛ زيرا عقل در اين جا غريزهء مشترك انسانى و علوم ضرورىاى كه مبادى نظريات‌اند نيست و آراى مشهور و عقل كلّى هم - كه نخستين مخلوق است - در اين حديثْ منظور نشده‌اند ؛ بلكه عقل ، از آن رو دوست انسان و جهل دشمن وى شمرده شده كه به واسطهء عقل انسان ، دوست را به دست مىآورد و به خيرات و نيكويىها راهنمايى مىشود و به واسطهء آن ، دشمنان را دفع مىنمايد و از شرور و بدىها دورى مىگزيند . « 5 »

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 11 ، ح 3 . ( 2 ) . شرح اصول الكافى ، ج 1 ، ص 225 . ( 3 ) . همان ، ص 229 . ( 4 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 11 ، ح 4 . ( 5 ) . شرح اصول الكافى ، ج 1 ، ص 231 .